इतिहास स्त्रीवाद आणि विभावरी शिरूरकर

पुस्तकाच्या ब्लर्बसाठी अधिक परिष्कृत, प्रवाही आणि प्रभावी पुनर्लेखन:

साहित्य आणि इतिहास यांचे नाते अत्यंत घनिष्ठ आणि परस्परपूरक आहे. साहित्य हे केवळ कल्पनांचे किंवा भावविश्वाचे प्रतिबिंब नसून ते त्या काळातील सामाजिक, राजकीय, सांस्कृतिक आणि आर्थिक वास्तवाचेही दस्तऐवजीकरण करत असते. याचबरोबर समाजपरिवर्तनाची प्रेरणा देण्याची आणि नव्या विचारप्रवाहांना दिशा देण्याची ताकदही साहित्यामध्ये असते. त्यामुळे गेल्या काही दशकांत इतिहासकार आणि समाजशास्त्रज्ञांनी साहित्याकडे ऐतिहासिक साधन म्हणून पाहण्यास सुरुवात केली आहे.

प्रस्तुत ग्रंथात डॉ. जास्वंदी वांबूरकर यांनी बाळूताई खरे अर्थात विभावरी शिरूरकर तथा मालती बेडेकर यांच्या साहित्याचा ऐतिहासिक दृष्टिकोनातून सखोल अभ्यास केला आहे. १८१८ ते १९७५ या कालखंडातील महाराष्ट्रातील स्त्रीजीवन, स्त्रीस्थिती आणि स्त्रीविषयक सामाजिक वास्तव यांचा व्यापक पट त्यांनी उलगडून दाखविला आहे. तसेच त्या वास्तवाचे विभावरी यांच्या साहित्याशी असलेले नाते अभ्यासपूर्ण पद्धतीने स्पष्ट केले आहे.

विभावरींच्या स्त्रीवादी विचारसरणीला भारतीय समाजजीवनाचा गंध आणि वास्तवाचा स्पर्श लाभलेला आहे. त्यांच्या साहित्यामधील स्त्रीवादी दृष्टिकोन काळानुरूप कसा विकसित होत गेला, याचा शोध या ग्रंथात अत्यंत संवेदनशीलतेने आणि चिकित्सक नजरेने घेण्यात आला आहे.

मराठी भाषेतील सकस आशय, दर्जेदार संशोधन आणि ऐतिहासिक विश्लेषण हे या पुस्तकाचे वैशिष्ट्य आहे. इतिहास, साहित्य, स्त्री-अभ्यास आणि समाजशास्त्र या विषयांतील विद्यार्थी, संशोधक आणि अभ्यासकांसाठी हा ग्रंथ महत्त्वपूर्ण संदर्भग्रंथ ठरेल.