रत्नाकर

‘रत्नाकर’ मासिकाची योजना आखताना आम्ही त्याला त्या काळातील इतर मराठी मासिकांपेक्षा पूर्णपणे वेगळे आणि वैशिष्ट्यपूर्ण स्वरूप देण्याचा निर्धार केला होता. केवळ मनोरंजनापुरते मर्यादित न राहता, वाचकांना दर्जेदार आणि उच्च प्रतीचे कथासाहित्य उपलब्ध करून देणे हा त्यामागील मुख्य उद्देश होता. त्याचबरोबर वाचकांची ज्ञानाची व्याप्ती वाढावी, त्यांची विचारशक्ती अधिक प्रगल्भ व्हावी आणि विविध विषयांबद्दल त्यांना व्यापक दृष्टीकोन प्राप्त व्हावा, यासाठी ज्ञानवर्धक आणि चिंतनशील साहित्य प्रकाशित करण्यावर विशेष भर देण्यात आला होता.

याशिवाय संगीत, नृत्य, चित्रकला, शिल्पकला अशा विविध कलाक्षेत्रांविषयी वाचकांमध्ये समज आणि अभिरुची निर्माण करण्याचे ध्येयही ‘रत्नाकर’ने बाळगले होते. कला क्षेत्राबरोबरच क्रिकेट, टेनिस यांसारख्या खेळांविषयीही वाचकांच्या मनात जाण, रस आणि उच्च अभिरुची विकसित व्हावी, अशी आमची अपेक्षा होती. त्यामुळे हे मासिक केवळ साहित्यिक नव्हे, तर सांस्कृतिक आणि बौद्धिक विकासाचे माध्यम बनावे, अशी आमची कल्पना होती.

दुर्दैवाने ‘रत्नाकर’ला अपेक्षित दीर्घायुष्य लाभले नाही. त्याचा प्रवास तुलनेने अल्पकाळच राहिला. तरीही त्याच्या स्थापनेवेळी निश्चित केलेले मूलभूत स्वरूप आणि उद्दिष्टे शेवटपर्यंत अबाधित राहिली. त्यामुळे अल्पकाळ अस्तित्वात असूनही ‘रत्नाकर’ने मराठी साहित्य, संस्कृती आणि वाचकांच्या अभिरुचीविकासासाठी दिलेले योगदान अत्यंत महत्त्वपूर्ण आणि मोलाचे मानले जाते.