खेळ खल्लास

सॅम्युएल बेकेट यांचे एंडगेम हे विसाव्या शतकातील सर्वाधिक प्रभावी आणि महत्त्वपूर्ण नाटकांपैकी एक मानले जाते. प्रख्यात साहित्यसमीक्षक हॅरॉल्ड ब्लूम यांनी त्याचा उल्लेख अतिमहान कलाकृती म्हणून केला आहे. हे नाटक कोणत्याही विशिष्ट स्थळ, काळ किंवा दैनंदिन वास्तवाशी बांधलेले नसून लेखकाने निर्माण केलेल्या एका विलक्षण, प्रतीकात्मक आणि अस्तित्ववादी विश्वात घडते.

बेकेटच्या मते, हे नाटक कमीत कमी घटना, माहिती आणि बाह्य तपशीलांवर आधारलेले आहे. बाहेरची वैराणता आणि एका बंदिस्त खोलीतील एकाकीपणा यांच्यामध्ये अडकलेल्या पात्रांचे जीवन येथे उलगडते. त्यांना बदल हवा आहे, मुक्ती हवी आहे, परंतु कोणतीही आशादायी घडामोड प्रत्यक्षात येत नाही. या पात्रांच्या संवादांतून निरर्थकता, असहाय्यता आणि अर्थहीनतेची तीव्र जाणीव सतत व्यक्त होत राहते.

मानवी अस्तित्वातील स्थिरता, संवादाचा क्षय आणि अर्थाच्या शोधातील अपयश यांचे हे विदारक चित्रण आहे. त्यामुळे एंडगेम हे केवळ नाटक न राहता मानवी स्थितीवरचे सखोल चिंतन ठरते.

गिरीश रांगणेकर यांनी केलेला मराठी अनुवाद या जागतिक दर्जाच्या कलाकृतीला मराठी वाचकांपर्यंत प्रभावीपणे पोहोचवतो. मराठी रंगभूमी आणि साहित्यविश्वासाठी हे पुस्तक महत्त्वपूर्ण योगदान असून त्याचे अधिकाधिक प्रयोग आणि वाचन व्हावे, हीच अपेक्षा.