एक अनामिक

मानवतेची सेवा हीच खरी ईश्वरसेवा मानून आयुष्य व्यतीत करणारी काही माणसे समाजात असतात. ते प्रसिद्धीच्या झोतात नसतात, पुरस्कारांच्या अपेक्षेने कार्य करत नाहीत; मात्र त्यांच्या कार्याचा स्पर्श हजारो जीवनांना नवी दिशा देत असतो. डॉ. राजीव प्रधान हे अशाच सेवाभावी व्यक्तिमत्त्वांपैकी एक.

प्रख्यात हिस्टोपॅथॉलॉजिस्ट म्हणून गेली तीन दशके कार्यरत असलेल्या डॉ. प्रधान यांनी वैद्यकीय सेवेसोबतच सामाजिक बांधिलकीचेही अनोखे उदाहरण घालून दिले आहे. रोटरीचे जिल्हा प्रांतपाल म्हणून त्यांनी भारत आणि आफ्रिकेतील दुर्गम भागांत अनेक आरोग्य प्रकल्प यशस्वीपणे राबवले. त्या काळातील प्रतिकूल आणि असुरक्षित परिस्थितीची पर्वा न करता त्यांनी हजारो गरजू लोकांपर्यंत आरोग्यसेवा पोहोचविण्याचे कार्य केले. भारत पोलिओमुक्त करण्याच्या ऐतिहासिक मोहिमेतही त्यांचे महत्त्वपूर्ण योगदान राहिले असून, त्याबद्दल त्यांना ‘इंटरनॅशनल सर्व्हिस अवॉर्ड फॉर अ पोलिओ-फ्री वर्ल्ड’ या सन्मानाने गौरविण्यात आले.

रेड क्रॉस आणि विविध आंतरराष्ट्रीय प्रकल्पांच्या माध्यमातून त्यांना जगभरातील विविध संस्कृती, भाषा, धर्म आणि समाजघटकांशी जवळून परिचित होण्याची संधी मिळाली. या अनुभवांतून त्यांना ‘वसुधैव कुटुंबकम्’ या भारतीय तत्त्वज्ञानाचा खरा अर्थ उमगला—संपूर्ण विश्व हे एकच कुटुंब आहे.

या पुस्तकात डॉ. प्रधान यांच्या अनुभवांचा, निरीक्षणांचा आणि जीवनातून मिळालेल्या मूल्यांचा हृदयस्पर्शी वेध घेतला आहे. सेवा, संवेदनशीलता आणि सामाजिक उत्तरदायित्व यांचा अर्थ नव्याने समजून घेऊ इच्छिणाऱ्या प्रत्येक वाचकासाठी हे पुस्तक प्रेरणादायी ठरेल. कारण दुसऱ्यांसाठी जगताना आपण स्वतः अधिक समृद्ध होत जातो, ही जाणीव या अनुभवकथनातून प्रकर्षाने होते.